Onderdompeling of Besprenkeling?

FOUR12 GLOBAL / 10 FEBRUARI 2021 / ARTIKELEN, RICHARD VAN DE RUIT

Door Richard van de Ruit

Vele jaren geleden, toen Sue en ik deel uitmaakten van een internationale kerkplanting, vroeg een van onze mede-ouderlingen mij naar mijn mening over de doop. Hij vertelde me dat hij geloofde dat we de doop van zuigelingen in de nieuwe gemeente moesten toepassen, gebaseerd op wat de Bijbel leert over de doop van huishoudens. Ik vroeg hem wat hij dacht van de passages in het Nieuwe Testament, die duidelijk leren dat de doop volgt op berouw en een belijdenis van geloof (geloven) in Jezus. Hij bleef bij zijn standpunt. Jammer genoeg paste deze kerk uiteindelijk zowel de kinder- als de volwassendoop[1] toe, wat zeer verwarrend bleek te zijn.

Dit verhaal belicht een zeer belangrijk principe in hoe wij de Bijbel benaderen: gebruiken wij vage en onduidelijke passages en praktijken om de duidelijke passages en praktijken te interpreteren of juist andersom?

Toen ik opgroeide in Nederland, in een strikte Nederlands Hervormde Kerk, doopten mijn ouders mij als baby, in overeenstemming met de gereformeerde traditie. Ik was 18 toen de Here Jezus mij redde en het jaar daarop, na het lezen van het Nieuwe Testament, raakte ik ervan overtuigd dat ik gedoopt moest worden. Mijn moeder was hier erg boos over, omdat ze vond dat ik mijn opvoeding afwees en ze zich afgewezen voelde. Desondanks liet ik mij dat jaar dopen door volledige onderdompeling, in, wat ik geloofde, een daad van gehoorzaamheid aan de Heer was.

In de loop der jaren daagde ik kerkleiders van verschillende denominaties uit om zelf de Schrift te doorzoeken om de leer over de doop te ontdekken, vooral kerkleiders van Engelse en protestantse kerken. Ik geloof dat de leer van de Bijbel duidelijk en overtuigend is.

De historische kijk op het dopen

Toen het Nieuwe Testament in de belangrijkste Europese talen werd vertaald, stuitten de Engelse vertalers op een probleem met betrekking tot de doop. Het was reeds een praktijk in de pas gestichte Engelse Kerk, aangezien de Hervormers, die de Reformatie inluidden, de praktijk van de kinderdoop die in de Katholieke Kerk was ingeburgerd, niet ter discussie stelden. In het Grieks is het woord βάπτισμα. De vertalers hebben het woord eenvoudigweg helemaal niet vertaald, maar hebben het opgenomen in de Engelse King James Vertaling. Probleem opgelost. Het had vertaald moeten worden met ‘onderdompeling’ of ‘dompelen’, maar dat zou de traditionele theologische lijn zeker hebben doorbroken.

Er is ook een theologisch argument, dat door de Hervormers is gebruikt, en waaraan de Nederlandse Hervormde Kerk ook nu nog vasthoudt. Het wordt ‘Verbondstheologie’ genoemd. Men leert dat door de doop van kinderen (baby’s/zuigelingen) van gelovige ouders, deze worden opgenomen in het nieuwe verbond, net zoals in het Oude Testament de kinderen van gelovige ouders hun zonen lieten besnijden om opgenomen te worden in het Abrahamitische verbond om als zodanig deel uit te maken van Gods volk. Hoewel dit een eervolle praktijk en leer is, wordt zij niet door de Schrift verdedigd. Een andere vraag die uit deze praktijk voortvloeit, is: waarom worden meisjes gedoopt? Onder de wet van het Oude Verbond werden alleen jongens op de achtste dag besneden, en dit gold niet voor meisjes. Als de theologie en de praktijk in overeenstemming zouden zijn met het Oude Testament, zouden meisjes automatisch tot het verbondsvolk worden gerekend op grond van het feit dat zij meisjes zijn. De doop van meisjes zou dan in het geheel niet nodig zijn.

Het Nieuwe Testament leert dat kinderen van gelovige ouders worden opgenomen in Gods verbondsgezin, omdat Hij hen als rein en heilig beschouwt,[2] totdat de kinderen hun geloof in de Here Jezus belijden en zich ertoe verbinden Hem te volgen als hun Heer en Heiland. De kinderdoop wordt niet genoemd als een voorwaarde.

Laten we eens kijken naar de gebruikte termen. Dopen betekent in de Bijbel: onderdompelen in water (volledige onderdompeling). De praktijk in de gereformeerde kerktraditie, is er een van een besprenkeling met druppels water, op het voorhoofd van de zuigeling. Dit kan drie keer gebeuren, in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Maar zoals iemand het ronduit zei: als je een koekje in een kop koffie of thee doopt, neem je niet een of andere hete vloeistof in je vingers en sprenkel je die op het koekje; je doopt het in de drank. De Oosters-Orthodoxe Kerk doopt tenminste door onderdompeling; zij dompelt het kind gewoon drie keer onder water!

Maar wat leert de Bijbel?

 De doop in huisgezinnen – in de vier gedeelten in Handelingen, wordt er niet gesproken over baby’s of kleine kinderen.

  • Handelingen 10:44-48: Cornelius’ huisgezin: ..Viel de Heilige Geest op allen die het Woord hoorden … hoorden hen spreken in vreemde talen en God grootmaken. Petrus daagde zijn metgezellen uit over de noodzaak van deze nieuwe gelovigen om zich in water te laten dopen, omdat allen de Heilige Geest hadden ontvingen. Er wordt geen melding gemaakt van baby’s die aanwezig waren, in tongen spraken of God loofden.
  • Handelingen 16:14-15: Lydia’s huisgezin: In antwoord op Paulus’ prediking van de Blijde Boodschap opende de Heer Lydia’s hart om op de boodschap te reageren. Later werd zij, samen met de leden van haar huisgezin, gedoopt. Opnieuw, geen vermelding van kinderen of zuigelingen.
  • Handelingen 16:29-34: Het huisgezin van de Filippijnse gevangenbewaarder: Onder de overtuiging van zonde, door getuige te zijn van een buitengewoon wonder, riep de gevangenbewaarder uit: “Heren, wat moet ik doen om zalig te worden?” Paulus antwoordde: Geloof in de Heere Jezus Christus en u zult zalig worden, u en uw huisgenoten. Paulus en zijn vrienden gingen door met het verkondigen van de blijde boodschap aan de gevangenbewaarder en aan alle anderen in zijn huis. Alle leden van zijn huis werden gedoopt en waren vervuld van vreugde – omdat hij en zijn hele gezin tot geloof in God waren gekomen. Het is duidelijk dat allen die geloofden, gedoopt werden.
  • Handelingen 18:8: Het huishouden van Crispus: Crispus, het hoofd van de synagoge, geloofde met heel zijn huis in de Heere; en velen van de Korintiërs die Paulus hoorden, geloofden en werden gedoopt.
  • 1 Korinthe 1:13-17: Paulus doopte inderdaad het huisgezin van Stephanus, maar meer is hier niet over bekend. Het gebeurde duidelijk nadat Paulus de boodschap van het evangelie aan Stephanus en zijn huisgezin had verkondigd, want de verkondiging van het evangelie is Paulus’ focus in deze passage.

Uit deze passages kunnen we concluderen dat de kinderdoop niet op grond van het stilzwijgen van de Schrift kan worden verdedigd, aangezien er geen melding wordt gemaakt van baby’s of kleine kinderen die bij de doop van de leden van de bovengenoemde huishoudens worden betrokken.

Wat heeft Jezus gezegd?

Terugkerend naar het Grote Gebod (Opdracht) van Jezus aan Zijn discipelen in Mattheüs 28:18-20, Ga dan heen, onderwijs al de volken, hen dopend in de Naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest, hun lerend alles wat Ik u geboden heb, in acht te nemen. Hier legt Jezus de te onderwijzen en in praktijk te brengen leer vast in de gemeenschap van gelovigen overal ter wereld. Het dopen volgt duidelijk op het moment dat ongelovigen discipelen (volgelingen) van Jezus worden, in antwoord op de boodschap van het Evangelie.

De praktijk van de vroege kerk

 Toen de mensen Petrus’ prediking van de Blijde Boodschap hadden gehoord, werden zij in het hart geraakt, overtuigd van hun zonden en de noodzaak gered te worden, en vroegen Petrus en de andere apostelen wat zij nu moesten doen: “Bekeer u en laat ieder van u gedoopt worden in de Naam van Jezus Christus, tot vergeving van de zonden; Handelingen 2:37-41. Degenen die Petrus’ boodschap aanvaardden (geloofden en ernaar handelden) werden gedoopt; waarschijnlijk gebruikten zij de vele rituele baden (mitvas) bij de tempel of zelfs de poel van Siloam, om dit te doen.

 De theologie van het dopen – een paar verzen om over na te denken 

  • Mattheüs 3:13-14: Jezus Zelf werd door Johannes in de Jordaan gedoopt om alle gerechtigheid te vervullen. Er zijn een aantal redenen waarom Jezus dit deed, één daarvan was dat Hij een voorbeeld stelde voor al Zijn volgelingen.
  • Romeinen 6:3-4: “Of weet u niet dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in Zijn dood gedoopt zijn? Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in de dood, opdat evenals Christus uit de doden is opgewekt tot de heerlijkheid van de Vader, zo ook wij in een nieuw leven zouden wandelen.”
  • Galaten 3:27: “… Want u allen die in Christus gedoopt bent, hebt zich met Christus bekleed.”
  • Efeze 4:5: “… één Heer, één geloof, één doop, …”
  • Kolossenzen 2:12: “… U bent immers met Hem begraven in de doop, waarin u ook met Hem bent opgewekt, door het geloof van de werking van God, Die Hem uit de doden heeft opgewekt.”

De doop als symbool van een begrafenis

Eén aspect dat uit deze verzen naar voren moet komen is dat de doop een begrafenis symboliseert. De reden hiervoor is dat wanneer iemand berouw heeft van zijn zonden, zijn vertrouwen in Jezus stelt en door Hem vergeven wordt, hij ‘met Christus sterft’ aan zijn oude zondige leven.

Wat moeten we doen met ons oude lichaam dat onderworpen was aan de zonde en dat nu gestorven is? We moeten het begraven! Met een paar druppels op het hoofd sprenkelen lukt dat niet. Volledige onderdompeling in water stelt echter wel een graf voor, omdat het water de mens volledig van het leven afsluit. Houd hem maar een paar minuten onder, en de fysieke dood zal zeker volgen! Water vertegenwoordigt inderdaad een graf. Iedere gelovige in Jezus is met Hem gestorven en moet met Hem begraven worden om met Hem tot nieuw leven te worden opgewekt!

Iemand zei het als volgt: “Als iemand sterft, strooi je niet zomaar wat aarde over zijn lichaam, je begraaft hem in een graf van een meter diep. Op dezelfde manier, wanneer je iemand doopt, sprenkel je niet gewoon wat water op hem, je houdt hem onder water en snijdt hem af van het leven!”

Een vriend van mij, die als ouderling in een Nederlands Hervormde Kerk tot geloof in Jezus kwam, zag het bijbelse onderwijs over de doop, en daagde zijn dominee uit, stellende dat hij zijn pasgeboren baby niet kon laten dopen. De dominee zei hem dat hij boeken had die hij moest lezen over waarom kinderen gedoopt moeten worden. Mijn vriend antwoordde met: “Maar dominee, ik heb maar één boek gelezen, en dat heeft mij ervan overtuigd, dat mijn baby eerst in Jezus zelf moet geloven voordat hij gedoopt wordt!” Hierop had de dominee geen antwoord!

Wanneer een nieuwgelovige gehoor geeft aan de opdracht van de Heer om zich te laten dopen en dit doet met de kerkfamilie als getuige (en niet te vergeten familieleden en anderen die zijn uitgenodigd), is dit een geweldig getuigenis van een radicale toewijding aan het volgen van Jezus. Het is een mijlpaal in hun relatie met en daaropvolgende groei in Christus. Wij hebben vele gevallen gezien van christenen die jarenlang gestagneerd waren in hun geloof, maar een doorbraak ervoeren toen zij gedoopt werden. Het wordt vaak gezien als de eerste daad van gehoorzaamheid in de relatie van een gelovige met Jezus. In veel moslimlanden staat de doop gelijk aan een radicale verandering van geloof, die zelfs kan leiden tot een doodvonnis op iemands hoofd.


“Wij hebben vele gevallen meegemaakt van christenen die jarenlang in hun geloof gestagneerd waren, maar een doorbraak beleefden toen zij gedoopt werden.”


Een laatste gedachte over de ouders die hun zuigelingen hebben gedoopt: zij handelden volgens de traditie en de leer van de kerk waartoe zij op dat moment behoorden. Hun bedoeling was goed, zij handelden in geloof en deden een openbare belofte ten overstaan van de hele gemeente en andere getuigen, dat zij het kind zouden opvoeden in de wegen van de Heer en de tradities en leringen van de kerk. Maar het onderliggende geloof dat hun actie hun kind op de een of andere manier zou redden en hem of haar zou opnemen in het gezin van God, is niet juist. Alleen de Heer kan mensen redden, maar ouders kunnen zich zeker inzetten om hun kinderen in de juiste richting te leiden.

Door ijverig te zoeken in de Schrift komt een duidelijke leer aan het licht over de doop, wat die inhoudt en hoe die in praktijk moet worden gebracht. Als we zelf willen uitzoeken wat de Bijbel leert over dit (en elk ander) belangrijk onderwerp, moeten we ijverig studeren, met een open geest, en bereid zijn om te veranderen en het patroon te volgen dat de Heer in zijn Woord heeft uiteengezet.

1] De kinderdoop wordt ook wel de paedobaptisme genoemd. De doop van gelovigen is een praktijk die volgt op een persoon die belijdenis van geloof in Jezus heeft afgelegd. Dit kan van jongs af aan zijn, maar meestal wordt het gedaan na de leeftijd van 12 jaar.

[2] 1 Korinthe 7:14

Heb je meer vragen? Ga dieper in op het onderwerp waterdoop door ons boekje over waterdoop te downloaden. Boekje Waterdoop


OVER DE AUTEUR
Richard is 28 jaar getrouwd met Sue. Ze hebben 3 kinderen: Rachel, Hannah & Caleb en hebben 22 jaar in Oeganda gewerkt om in het koninkrijk te werken, maar wonen en dienen nu in Zuid-Afrika.