Wijsheid in het AI-tijdperk

Artikel door Timo Dinkelman | 6 Maart, 2026

De afgelopen jaren zijn we allemaal in aanraking gekomen met kunstmatige intelligentie, of AI, een nieuwe technologie die breed beschikbaar is geworden. Als voormalig medewerker van Google, nu werkzaam in digitale marketing en AI-technologie, heb ik de voordelen en nadelen van deze technologie gezien. Ik hoop ons niet alleen te waarschuwen voor de potentiële gevaren, maar ons ook te leren hoe we AI op een verantwoorde manier kunnen gebruiken, als mensen die Gods wil willen volgen.

We hebben toegang tot vele vormen van AI, waarvan conversationele AI-platforms zoals ChatGPT en Gemini de meest prominente zijn. Hier kun je vragen stellen en direct, ogenschijnlijk accurate antwoorden krijgen op complexe vragen. Velen van ons gebruiken het al voor onderzoek en het genereren van afbeeldingen. Op het werk gebruiken we het om informatie sneller dan ooit te verwerken, repetitieve taken te vervangen, ziekten te genezen en gedrag te voorspellen. Je kunt zelfs een AI-agent een online aankoop voor je laten doen door je creditcardgegevens, wat je wilt kopen, je prijsklasse en je bezorgadres in te voeren.

Nu de wereld om ons heen sneller dan ooit verandert met deze technologie binnen handbereik, moeten we ons afvragen: “Hoe gaan we om met zoiets krachtigs?” Je zou kunnen stellen dat AI, zodra het zijn volledige potentieel bereikt, net zo’n grote impact heeft als auto’s of elektriciteit, die enorme veranderingen in de samenleving teweeg hebben gebracht. Omdat het gebruik van AI onvermijdelijk is, willen we onderzoeken hoe we deze nieuwe technologie kunnen inzetten op een manier die God verheerlijkt.

Hoe werkt AI?

Het is belangrijk te onthouden dat AI door mensen wordt gecreëerd en getraind door er enorme hoeveelheden informatie in te stoppen, de zogenaamde trainingsdata. De mensen die de AI-technologie ontwikkelen, hebben een wereldbeeld en zij sturen en vormen hoe AI advies zal geven en informatie zal verwerken, met name met betrekking tot morele kwesties. Het begrijpen van de basis van AI is cruciaal, omdat het wordt gebruikt in gebieden waar menselijk oordeelsvermogen juist belangrijk is, zoals therapie [1] , het aannemen van personeel [2] en het beoordelen van criminelen op basis van hun gedrag [3] . De inhoud en informatie die wordt gebruikt om deze modellen te trainen, omvat alle mogelijke wereldbeelden, waarden en filosofieën.

Daarom zullen de wereldvisie van de makers van AI, plus de inhoud waarop het getraind wordt, de morele antwoorden bepalen die het geeft. Dit is in veel gevallen al misgegaan, waarbij bepaalde rassen door AI-antwoorden worden beschreven als meer geneigd om misdaden te plegen of zich verkiesbaar te stellen.

Een ander kenmerk van AI zoals ChatGPT, is dat het de persoon die de vragen stelt niet wil beledigen. Het heeft een ingebouwd overlevingsinstinct om te voorkomen dat het niet meer nodig is. Ik weet dat dit klinkt als sciencefiction, maar het is getest [4]. Laten we dat eens vanuit een christelijk perspectief bekijken: aan de ene kant lijkt het onschadelijk, maar je kunt je realiseren dat de waarheid voor veel mensen aanstootgevend is. Jezus zelf werd de ‘rots der aanstoot’ genoemd. Dit is niet omdat Hij aanstootgevend wilde zijn, maar wanneer wij geconfronteerd worden met Zijn wegen en heiligheid, roept onze zonde een reactie op die leidt tot berouw of tot een verhard hart.

De uitdaging is hier om onze door God gegeven menselijkheid te omarmen en terug te keren naar authentieke menselijke relaties, door echte verbinding te begrijpen en te behouden, in plaats van te proberen onszelf te verbeteren met AI.

En hoe zit het met ons spirituele leven?

Ook in religieuze kringen heeft AI zijn weg gevonden. Hier volgen enkele van de vele voorbeelden waarin AI, in verschillende mate, is geïntegreerd in religie en het persoonlijke leven van mensen:

Enkele jaren geleden had een kerk in Duitsland een AI-‘pastor’, een AI-‘diensttijd’ en AI-mededelingen [5] . Sommige bezoekers gaven aan dat ze het verfrissend vonden. Het was ongetwijfeld anders, maar ver verwijderd van wat de kerk eigenlijk zou moeten zijn.
Daarnaast zijn er in het Verre Oosten compleet nieuwe AI-religies ontstaan, waarbij mensen een AI-robot of -apparaat inschakelen om advies te vragen, hun tempels te bezoeken en ‘offers’ te brengen.
Steeds vaker vragen mensen AI’s om advies over zaken als echtscheiding, zelfmoord [6] en andere verwante kwesties. En omdat AI’s niet willen beledigen en ook niet getraind zijn volgens een bijbels waardensysteem, zullen ze niet altijd het meest waarheidsgetrouwe of schriftuurlijke antwoord geven.

De uitdaging is hier om onze door God gegeven menselijkheid te omarmen en terug te keren naar authentieke menselijke relaties, door echte verbinding te begrijpen en te behouden, in plaats van te proberen onszelf te verbeteren met AI.

Hoe moeten we reageren op AI?

Voor sommigen brengt deze snelle evolutie angst met zich mee, terwijl anderen juist grote opwinding ervaren door de mogelijkheden die het biedt.

Als christenen hebben we het immense voorrecht een Verlosser en Herder te hebben die ons aanmoedigt om niet angstig of bang te zijn voor wat komen gaat – niet voor het verliezen van onze baan, of voor AI die de wereld overneemt, of wat dan ook. Jezus heeft Zijn volk door de geschiedenis heen kunnen voorzien en beschermen, ondanks enorme veranderingen in beschaving en technologie.

In het licht hiervan zijn hier enkele belangrijke feiten om te onthouden:

AI is niet spiritueel of levend, maar bestaat uit machines die geprogrammeerd en getraind worden op basis van grote hoeveelheden informatie, waarbij de antwoorden worden geleid door een reeks principes, allemaal ontworpen door mensen met waarden en seculiere wereldbeelden.
AI is niet almachtig en bezit ook geen superieure wijsheid. Het levert vaak nuttige informatie op, maar we moeten niet vergeten dat de enige ware wijsheid van boven komt ( Jakobus 3:13-17 ).
AI wordt steeds vaker getraind om meer cruciale intra-menselijke functies te vervangen – niet alleen repetitieve taken, maar ook emotionele rollen. De lancering van GPT 5.1 [7] is bijvoorbeeld ontworpen om een grotere emotionele band met de gebruiker te faciliteren. Er zijn ook AI-robots die geprogrammeerd zijn om een kind in slaap te brengen zonder dat er een ouder aanwezig is.
Steeds meer online content wordt tegenwoordig door AI gecreëerd en gemanipuleerd – geloof niet alles wat je ziet of leest.

Als gelovigen willen we uiterst voorzichtig zijn met het gebruik van conversationele AI zoals ChatGPT voor de volgende doeleinden:

Devotionele of stille tijd: Verschillende platforms [8] streven ernaar geestelijke begeleiding en raadgeving te bieden op basis van Gods Woord, maar we worden uitgenodigd om zelf Gods stem te horen en ons door het Woord te laten vormen terwijl we het lezen en ermee worstelen. Daarnaast kan wijs advies van lokale kerkleiders die je kennen en liefhebben meer tijd in beslag nemen, maar het is absoluut de veiligere en vruchtbaardere manier om te groeien in het liefhebben en gehoorzamen van Jezus.
Gebed: Dit is bedoeld als een hart-tot-hartverbinding en dialoog tussen jou en God. De enige hulp waarop we veilig kunnen vertrouwen, is door te bidden met behulp van de Schrift of door de Heilige Geest toe te staan ons bij te staan in onze gebeden. ( Romeinen 8:26 )
Preekvoorbereiding: Vermijd het gebruik van AI om preekschema’s of aantekeningen voor je te maken. Preekvoorbereiding moet een proces zijn van persoonlijke zelfreflectie over de Schrift, luisteren naar de Geest, achtergrondinformatie, context en commentaren lezen, en je daardoor laten vormen voordat je met passie, overtuiging en relevantie kunt preken. (Ik gebruik pen en papier omdat het me vertraagt, waardoor ik de tekst beter kan internaliseren en het nog moeilijker wordt om dingen van internet te kopiëren en plakken.)
Het creëren van aanbiddingsliederen: Het toestaan dat een niet door de Heilige Geest vervulde machine een geestelijk offer aan God brengt, mag dan wel een schijn van vroomheid hebben, maar het zal de kracht van God missen.
Interpretatie van tongen: Mensen doen dit door hun gesproken taal op te nemen en ChatGPT om interpretatie te vragen. De Bijbel is duidelijk dat, aangezien dit een geestelijke gave is die God aan mensen geeft ( 1 Korintiërs 12:10 ), het een geestelijk proces is dat individuen kan aanmoedigen of dat geïnterpreteerd kan worden door een andere gelovige die ook vervuld is met de Heilige Geest.
Alles waar we verder Gods aangewezen kanalen nodig hebben, zoals Zijn Woord, Zijn spreken tot ons door Zijn Geest, de kerk of de natuur, om van Hem te ontvangen.

Het gevaar is dat mensen het werk en de persoon van de Heilige Geest gaan vervangen door een kunstmatige machine die persoonlijk aanvoelt en veel antwoorden heeft, maar ons nooit overtuigt of ons in staat stelt Gods roeping in ons leven te volgen.

Als christenen hebben we het immense voorrecht een Verlosser en Herder te hebben die ons aanmoedigt om niet angstig of bang te zijn voor wat komen gaat – niet voor het verliezen van onze baan, of voor AI die de wereld overneemt, of wat dan ook. Jezus heeft door de geschiedenis heen voor Zijn volk kunnen zorgen en hen kunnen beschermen, ondanks enorme veranderingen in beschaving en technologie.

Waarvoor kunnen we AI veilig gebruiken?

Feitencontrole: Bij breder onderzoek, zoals de voorbereiding van een preek, kan men AI gebruiken om historische of wetenschappelijke details te vinden die de Bijbelstudie ondersteunen, zoals het bevestigen van data van Bijbelse gebeurtenissen of geografische feiten. Controleer deze informatie echter altijd met betrouwbare christelijke bronnen.
Standpunten vergelijken: Gebruik AI om verschillende perspectieven op diverse onderwerpen, zoals filosofieën, historische standpunten of trends, samen te vatten.
Administratieve taken binnen de kerk: Gebruik AI voor praktische organisatie, zoals het opstellen van uitnodigingen voor evenementen of het inplannen van herinneringen voor kerkactiviteiten, zodat er tijd vrijkomt voor relationeel en spiritueel werk.
Analogieën, voorbeeld ideeën of het genereren van afbeeldingen ter illustratie.

Als er één ding is dat we uit deze discussie over het gebruik van AI kunnen meenemen, is het om onze persoonlijke relatie met Christus te verdiepen, zonder hulp van technologie, door tijd door te brengen in Zijn Woord en door gemeenschap te hebben met andere gelovigen. Dit zal ware vrucht en vreugde voortbrengen.

Referenties

[1] https://www.apa.org/practice/artificial-intelligence-mental-health-care

[2] https://www.cliffedekkerhofmeyr.com/en/news/publications/2025/Practice/Employment-Law/Combined-employment-law-and-knowledge-management-alert-26-sept-How-algorithmic-bias-in-AI-hurts-your-business-and-what-you-can-do#:~:text=Algorithmic%20bias%20can%20lead%20to,an%20individual%20human%20decision%2Dmaker .

[3] https://nij.ojp.gov/topics/articles/using-artificial-intelligence-address-criminal-justice-needs

[4] https://www.lawfaremedia.org/article/ai-might-let-you-die-to-save-itself

[5] https://evangelicalfocus.com/life-tech/22376/first-ai-led-worship-service-tested-in-germany

[6] https://evangelicalfocus.com/life-tech/22376/first-ai-led-worship-service-tested-in-germany

[7] https://openai.com/index/gpt-5-1/

[8] https://www.faithgpt.io/alternatives

Verder lezen:

Timo Dinkelman

Timo is getrouwd met Cecilia en samen maken ze deel uit van het oudstenteam van Joshua Generation Church in Zuid-Afrika. Ze komen oorspronkelijk uit Nederland en hebben vier kinderen. Timo runt een digitaal marketingbedrijf en zet zich vol passie in voor de opbouw en groei van de Nieuwtestamentische kerk, het discipelen van gelovigen en het onderwijzen van het Woord.